Zolang steden parkeerplaatsen kennen, worden die op twee manieren verdeeld: wie het eerst komt, of aan de hoogste bieder. Wie het vroegst arriveert of het meest betaalt, krijgt een plek. Dat lijkt neutraal. Maar dat is het niet. Nu ruimte steeds schaarser wordt, bepaalt deze stille standaard wie kan deelnemen aan het stadsleven – en wie naar de rand wordt gedrongen.
Sommige steden beginnen een betere vraag te stellen. Niet: hoeveel plekken hebben we? Maar: wie willen we helpen om er een te krijgen? Dat is een wezenlijke verschuiving – van parkeren als handelswaar naar parkeren als sociale infrastructuur – en die verdient meer aandacht dan ze nu krijgt.
Amsterdam denkt precies op die manier. "We kijken naar wie we moeten helpen om een plek te bemachtigen," zegt Willem van Heijningen, strateeg bij de afdeling Mobiliteit en Openbare Ruimte van de gemeente Amsterdam. "Vrouwen en mensen met een beperking hebben specifieke behoeften, en we moeten bepalen hoe we hun veilige, comfortabele en toegankelijke parkeermogelijkheden het best kunnen bieden. Hetzelfde geldt voor leraren en zorgmedewerkers; zij hebben minder mogelijkheden om in de stad te wonen, maar we willen hen hier wel behouden."
De ruimte in een groeiende stad is beperkt en neemt verder af. Wegwerkzaamheden, vergroening en de energietransitie vragen er allemaal om. Wanneer er echt niet genoeg ruimte voor iedereen is, leidt verdeling op basis van snelheid of koopkracht tot een voorspelbaar resultaat: mensen met de meeste flexibiliteit en financiële middelen redden zich wel, terwijl anderen zich moeten aanpassen of thuisblijven.
Maar steden streven helemaal niet naar een neutrale uitkomst. Ze willen dat bepaalde mensen de stad in kunnen – en juist die mensen hebben vaak de minste speelruimte.
Een verpleegkundige of leraar die het zich niet kan veroorloven om in de stad te wonen, moet nog steeds naar het werk reizen, vaak op ongebruikelijke tijden, voor een baan waar de stad van afhankelijk is. Maak parkeren voor hen onvoorspelbaar of onbetaalbaar, en een toch al lastige reis wordt nog moeilijker – met het risico dat ze vertrekken.
Anderen lopen tegen een andere vorm van hetzelfde probleem aan. Iemand met een beperking heeft een plek nodig die niet alleen vrij is, maar ook veilig, dichtbij en daadwerkelijk toegankelijk.
Iemand die na donker een locatie verlaat, hecht veel waarde aan waar de auto staat en hoe hij of zij er weer terugkomt.
Dit zijn geen uitzonderingen die je pas oplost wanneer de ‘gewone’ plekken op zijn. Voor deze reizigers bepalen de locatie van de plek en het gevoel van veiligheid de hele reis.
Wat dit uitvoerbaar maakt, in plaats van alleen een mooi streven, zijn parkeerdata. Wanneer een stad aanbod en vraag tegelijkertijd en realtime kan zien, wordt toewijzing geen grof instrument meer.
Niet iedere bezoeker is hetzelfde. Sommigen komen vroeg om voor een evenement nog wat rond te kijken; anderen arriveren precies op tijd. Sommigen komen met het gezin; anderen hebben drempelvrije toegang nodig. Leg die behoeften naast de werkelijk beschikbare plekken, en je kunt de juiste match maken: de bestuurder die een toegankelijke plek nodig heeft naar een dichtbijgelegen plek sturen, veilige en goed verlichte plekken vrijhouden voor mensen die ze nodig hebben, en essentiële medewerkers een betrouwbare optie in de buurt bieden. De technologie maakt niet de maatschappelijke keuze. Dat doet de stad. De technologie zorgt er alleen voor dat die keuze in de praktijk wordt uitgevoerd, parkeerplek voor parkeerplek.
Dit is geen verre toekomstvisie waarvoor overal nieuwe wetgeving of hardware nodig is. Digitale toegang, realtime beschikbaarheid en parkeerbegeleiding naar een specifieke plek – zo werkt een goed beheerde mobiliteitshub nu al. De volgende stap is om die in te zetten voor een maatschappelijke doelstelling, niet alleen voor een operationele.
Daar komt een partner van pas. Met Zone Management van SKIDATA kan een stad bepalen wie welke plekken mag gebruiken – door digitale vergunningen uit te geven aan bewoners, dienstverleners en medewerkers die zij in de buurt wil houden – terwijl toegangscontrole en realtime parkeerbegeleiding iedereen naar de juiste plek leiden, ook mensen die een toegankelijke of goed verlichte plek nodig hebben.
De stad maakt de keuzes; SKIDATA maakt ze werkelijkheid.
De Singelgracht-garage in Amsterdam laat zien hoe dat eruit kan zien: 800 plaatsen, waarvan ongeveer 80% is gereserveerd voor vergunninghouders, ondergronds aangelegd zodat de straat erboven weer ruimte kon bieden aan groen, voetgangers en fietsen.
Het resultaat is een plek die voor iedereen werkt, niet alleen voor de snelsten of de rijksten. Parkeren heeft altijd invloed gehad op wie er in een stad kan verschijnen. Nu is er de kans om dat bewust vorm te geven – en ruimte te maken voor de mensen die een stad het hardst nodig heeft.
Gerelateerde projecten: